پنج شنبه ۲۸ تیر ۱۳۹۷
یادداشت/

دانشگاه رضوی؛ حلقه اتصال علم و ایمان

متأسفانه گنجینه ی معارف رضوی برای دانشجویان ما ناشناخته مانده است و آن چه در محافل مذهبی بیان می شود، تنها قطره ای از این دریای بیکران است.

به گزارش پلنا؛ مرضیه شریفی/ خاندان نبوت، همواره به عنوان آگاه ترین افراد زمان خویش، مرجع علما و اندیشمندان بوده و هستند؛ به گواهی تاریخ، دوست و دشمن در برابر بیکرانگی علم الهی ایشان سرتعظیم فرود آورده و زبان به تحسین گشوده اند؛ درواقع ، شیوه ی امامان بزرگوار ما هدایت شیفتگان و مشتاقان علم و ایمان به سرمنزل مقصود و در عین حال آگاه سازی گمراهان و مخالفان با استناد به براهین عقلی و استدلال های منطقی بوده است.

اگرچه همه ی امامان معصوم ما برخوردار از علم وافری بودند که سرچشمه آن، اقیانوس بی کران علم الهی است، لیکن نقطه اوج و کمال علم امامان (ع) در وجود امام رضا علیه السلام متبلور گردیده، تا جایی که لقب «عالم آل محمد»  به ایشان اختصاص دارد.

امام رضا(ع) سرچشمه ی جوشانی از علم در سینه داشت که از این موهبت الهی به عنوان ابزاری کارآمد در استدلال های منطقی و در عرصه ی مباحث علمی و کلامی در پاسخگویی به شبهات و انحرافات فکری و عقیدتی و اثبات حقایق استفاده می کرد.

عبدالسلام هروى که در بیشتر نشست ها و مناظرات امام رضا (ع) حضور داشته است، مى گوید: “هیچ کسى را از حضرت رضا(ع) داناتر ندیدم و هیچ دانشمندى آن حضرت(ع) را ندیده، مگر این که به علم برتر او گواهى داده است؛ در محافل و مجالس که گروهى از دانشوران و فقیهان و دانایان ادیان مختلف حضور داشتند بر تمامى آنان غلبه یافت، تا آن‏جا که آنان به ضعف علمى خود و برترى امام‏(ع) اذعان و اعتراف داشتند.”

ابراهیم بن عباس، گواه دیگرى از حاضران و ناظران این گونه جلسات بوده و مى گوید: حضرت رضا(ع) هیچ مساله اى را بدون پاسخ نمى گذاشت و در علم و دانش کسى را داناتر از او سراغ ندارم.

دوران زندگی امام رضا(ع) ، عصر شکوفایی علم و گسترش علوم ملل به سرزمین های دیگر- به واسطه ی نهضت ترجمه- بود که چنین فضایی البته فرصتی بود برای نحله های انحرافی که به ترویج افکار مسموم، شبهات و تحریف عقاید ناب اسلامی بپردازند.

امام رضا علیه السلام با آگاهی از این خطر، با حضور فعال در مباحث علمی، تألیف رساله ها و کتب علمی و تربیت شاگردان بسیار، به صیانت از آموزه های ناب اسلامی در برابر هرگونه انحراف احتمالی می پرداختند.

هجرت تحمیلی امام رضا(ع) به خراسان که از ادوار گذشته محفل اندیشمندان و مرکز دانش اندوزی بوده، برکات بی شماری برای جهان اسلام و به ویژه مردم ایران در بر داشته است. به گواهی تاریخ، ایرانیان شیفته ی اهل بیت (ع) بسان انسان های تشنه در جستجوی آب به خراسان سرازیر می شدند تا از برکت وجود امام زمان خویش بهره ها ببرند.

در آن دوران با وجود خفقان سیاسی حاکم برجامعه، عطش فراوان و فطرت حقیقت جوی ایرانیان، آنان را به سمت سرچشمه ی زلال و مطهر معارف ناب اسلامی می کشاند و آن روزها  در ایران، خراسان  «دانشگاه» مولد علم، امام رضا (ع) فاضل ترین و وارسته ترین «استاد» و شیعیان طالب علم و حقیقت، خرد ورزترین «دانشجویان» بودند. اما این روزها … .

این روزها دیگر رسالت «دانشگاه» ها به جای تولید علمی «تقلید» علمی است و معیار برتری اساتید تعداد مقالات بین المللی آن هاست و خردورزی دانشجویان جای خود را به «روشنفکرمآبی» داده است؛ متأسفانه این روزها، شاهد دور شدن دانشجویان مسلمان سرزمینمان از منابع اصیل اسلامی و هرچه بیش تر متوسل شدن به منابع غربی به ویژه درعلوم انسانی هستیم.

این درحالی است که علوم انسانی به عنوان علومی که رابطه ی متقابل با فرهنگ یک جامعه دارد- ازفرهنگ جامعه تأثیر می پذیرد و برآن تأثیر می گذارد- می بایست بر شالوده های فرهنگ اصیل هر جامعه بنا شود نه بر «فونداسیون» تئوری های غربی.

این روزها وظیفه ی ما  «دانش جویان» یا به عبارت دقیق تر «مترجمین دانش» این است که آخرین منابع غربی را به دست آورده (شاید تنها بخش دانش جویی ما همین «جستجو» در اینترنت باشد و بس) ، سپس ترجمه کرده و به عنوان «کار عملی!!!» به اساتیدمان تحویل دهیم و شاید چند صباحی دیگر آن را در قالب کتاب، جزوه یا مقاله ای که به نام استادمان منتشرشده در جایی بیابیم!!

این روزها ما فقط درجستجوی «علم روز دنیا» هستیم، واین آخرین نسخه ی علم، وابسته به اعداد است:  منابع سال ۲۰۰۰ به بعد و هرچه بیشتر بنویسی، نمره ات بیشتر است (به قول خودمان کمیت مهم تراز کیفیت است). حال در جایی که منابع قبل از سال ۲۰۰۰  «قدیمی» و«منسوخ» به حساب می آیند، چگونه می توان به منابع ۲۰۰۰ سال قبل استناد کرد؟ و چه جایگاهی می توان برای دانشمندان مسلمان که روزگاری کتاب ها و رساله هایشان در دانشگاه های غرب ترجمه می شد، قایل شد؟

این روزها، اقتباس از دانشمندان و محققان غربی در کلام و نوشتارمان، نشانگر موثق  و علمی بودن  اظهارات ماست و اگر هم اشاره ای به روایات اسلامی شود، باید همسو با دیگر یافته ها در این زمینه باشد( که منظور همان یافته های محققان غربی است).

امروزه سهم جوانان دانشجوو جویای علم ما از گنجینه ی معارف اهل بیت به چند  واحد درس عمومی معارف محدود شده و دانشجویان رشته های مختلف، از پیشینه ی علوم اسلامی مرتبط با رشته تحصیلی خود، آگاهی ندارند. در طرح درس  اساتید ما، همواره جایگاه اصلی به جدیدترین منابع لاتین اختصاص دارد، چرا که جریان علم روبه جلو است نه روبه عقب!

در این بین شاید بتوان گفت: در جوامع علمی ما به ویژه حوزه ی علوم انسانی، حق امام رضا(ع) بیش ازهمه ی امامان بزرگوارمان ضایع شده است و گنجینه  ناب علوم و معارف رضوی  را در چند قدمی مان نادیده گرفته ایم، درحالی که ما همان مردمانی هستیم که  به فرموده پیامبر(ص)  علم را اگر چه در ثریا باشد، به دست می آوریم.

داناى خاندان پیامبر(ص) که امام موسى بن جعفر(ع)، درباره ایشان  به فرزندانش سفارش می فرمود  که «نیازها و پرسش هاى دینى خود را از وى فرا گیرید و آنچه را به شما تعلیم داد، به خاطر بسپارید»؛  درسرزمین ماست و ما برای یافتن پاسخ نیازها و پرسش هایمان از مکتبی به مکتب دیگر و از نظریه پردازی به نظریه پرداز دیگر رجوع می کنیم.

متأسفانه گنجینه ی معارف رضوی برای دانشجویان ما ناشناخته مانده است و آن چه در محافل  مذهبی بیان می شود، تنها قطره ای از این دریای بیکران است. این روزها «آب در خانه و ما تشنه طلبان می گردیم؛ یار در خانه و ما گرد جهان می گردیم» . این روزها تمنای  «جام جم» از بیگانگان داریم و گوهر وجود را از گمشدگان لب دریا طلب می کنیم. این روزها مصداق آنچه خود داشت زبیگانه تمنا می کرد شده ایم.

آن قدر دغدغه ی” روشنفکرمأبی و دانش روز داشتن چشممان را پرکرده که ساعت ها پایگاه های اطلاعاتی آن سوی مرزها را زیرو رو می کنیم و یادمان می رود که  این سوی مرز به کتابخانه ی رضوی هم سری بزنیم.

شاید اصلا نمی دانیم که  آنچه در لابه لای متون بیگانه در جستجویش هستیم – تکنیک های کاهش استرس، مقابله با افسردگی، مهارت های زندگی، مدیریت خانواده، تربیت فرزند، روابط زناشویی، سلامت جنسی ، ارتباط مؤثر و … –  که شاید کوچک ترین تناسبی با فرهنگ اسلامی – ایرانی ما نداشته و چه بسا دردی بر دردهایمان بیفزاید، در گنجینه معارف اهل بیت و بالاخص آموزه های رضوی چنان جامع وکامل آورده شده که نیازی به اقتباس از دانش بیگانگان نیست.

در واقع، سرتاسر حیات علمی امام رضا (ع) کلاس درس است، ولی افسوس که از این استاد فرزانه برای ما جز قصه ی آهو چیزی نگفته اند و سهم ما از وجود پربرکت این میهمان غریب، فقط سالی یک بار زیارت است. بی شک محبت و ارادت ما به امام رضا(ع) به عنوان یگانه یادگار خاندان امامت در سرزمینمان وصف ناپذیر است؛ لیکن این محبت چنانچه همراه با آگاهی، شعور و شناخت باشد،  در زندگی مان تأثیرگذارتر است.

ای کاش روزی برسد که دانشگاه ها، اساتید و دانشجویان ما به جای دنباله روی چشم وگوش بسته، به جای تأکید بر تعداد مقالات ISI و به جای جستجوهای بی پایان در پایگاه های منابع لاتین، به خودشان بازگردند و به یاد بیاورند که روزگاری علوم انسانی ما ایرانیان مسلمان، پیشتاز در همه ی عرصه ها بوده است.

ای کاهش روزی برسد که به جای تقلید و اقتباس، خودمان معیارهای تفکر و تعقل ضابطه‌مند را آن گونه که در سرتاسر سیره علمی و فرهنگی امام رضا (علیه السلام) به چشم می خورد، در جهان امروز بسط دهیم. ای کاش روزی برسد که به «خویشتن» خود بازگردیم.

دکترای مشاوره خانواده

انتهای پیام / کد خبر37764

جستجو

نظرسنجی

آیا از عملکرد شوراهای شهر و روستای این دوره رضایت دارید؟

بارگذاری ... بارگذاری ...

آخرین اخبار